Basketbol Oyun Kuralları

Basketbol oyun kuralları, oyunu iyi ve doğru oynayabilmek adına son derece önemlidir. Diğer pek çok spor dalından farklı olarak hareketli bir oyun oluşturmak adına daha fazla kural getirilmiştir. Saha nispeten küçük olmasına rağmen sahanın küçük olmasıyla beraber gündeme gelen bazı durumlardan dolayı oyunun başlangıcından bu yana basketbol kurallarının sayısında büyük bir artış meydana gelmesi söz konusu olmuştur. Basketbol kurallarıkısaca ve maddeler halinde bu yazımızda bulabilirsiniz.

Basketbol Oyunu Kuralları
  • Basketbol karşılıklı 5 kişiden oluşan iki takım arasında oynanmaktadır. Sahada bulunan 10 kişinin dışında kenarda da toplamda 14 (takım başına 7 yedek oyuncu) kişi bekleyebilmektedir.

 

  • NBA gibi bazı liglerde farklılık gösteriyor olsa da Avrupa ve Türkiye liginde de kabul edilmiş olan basketbol süreleri 10 dakikalık periyotlar halinde oyunun toplamda 4 periyot şeklinde oynanması ile sürdürülmektedir. Toplamda 4 periyottan oluşan maçın, ilk iki periyodunun ardından 15 dakikalık bir devre arası verilir. Diğer periyotlar arası 2 dakika ara verilir. Beraberlik durumunda uzatma periyodu oynanır.

 

  • Takımların ilk 3 periyotta ve uzatma periyotlarında her periyot için birer mola hakları bulunmaktadır. Son periyot için ise 2 mola alabilirler. Molalar 1 dakika uzunluğundadır.

 

  • Basketbol müsabakaları üç hakem tarafından yönetilir. Misafir takım sahayı seçme hakkına sahiptir. 2. devreden sonra saha değişimi yapılır. Oyun, orta saha çizgisinde her takımdan birer oyuncu arasında yapılan hava atışı ile başlar. Hava atışına çıkan oyuncular, topu tek elleri ile takım arkadaşlarına çelerek – vurarak kazandırırlar.

 

  • Bir takımın hücumunu tamamlaması için geçirebileceği süre 24 saniye olarak belirlenmiştir. Bu sürenin geride bırakılmasının ardından topun diğer takıma geçmesi gerektiği kuralı uygulanmaktadır. Hücum süresi tamamlanmadan rakip takımın potasına topun değmesi halinde ise süre tekrar başlatılarak aynı takım tarafından hücumun bu kez 14 saniye içinde tamamlanması gerekir.

 

  • Hücum eden takım, kendi sahasını 8 saniye içinde terk etmek zorundadır aksi halde top karşı takıma geçer.

 

  • Oyuncu topla birlikte, top sürme, pas atma, şut atma aktivitelerini yapma hakkına sahiptir. Bir oyuncu top sürerken, topu eline alarak durdurursa, tekrar top sürme şansına sahip değildir; topu istediği yöne ve kişiye pas ya da şut atmak zorundadır.

 

  • Topun elde tutularak yürünen ya da koşulan durumlarda bu ihlal olarak sayılmaktadır. (Hatalı yürüme kuralı). Topa sadece el ile müdahale edilebilir. Hiçbir şekilde ayakla müdahale yapılamamaktadır.

 

  • Maç sırasında oyuncu değiştirmek için oyuncuların diskalifiye edilmediği durumlarda sınırsız şekilde değişiklik yapılabilir.

 

  • Bir takım, yarı sahasından çıktıktan sonra top yarı sahasına çarparsa geri saha ihlalinden dolayı topu kaybeder. Ayrıca topu taşıyan oyuncunun vücudunun herhangi bir kısmı (ayağının bir tanesi gibi) kendi yarı sahasına temas ederse yine bu kural devreye girer ve topu kaybeder. Ama top hücum takımından değil de rakip takım oyuncusuna temas edip hücum takımının yarı sahasına geçerse o topa her iki takım oyuncuları da temas edebilir ve topu alabilir. Çünkü rakip (savunma takımı) alırsa top çalmış olacak, hücum takımından birisi alırsa hücuma kaldığı yerden devam edebilecektir.

 

  • Oyuncular iki durumda cezalandırılır:

A-) Bireysel kural ihlalleri ve hataları:

1- Hatalı yürüme

2- Topun çizgi dışına çıkması

3- Hücum oyuncusunun 3 saniyeden fazla potanın dibindeki bölüm içinde (boyalı alan) durması

4- Topun ayakla kontrol edilmesi

5- Hücum oyuncusunun oyun içinde ya da kenardan top çıkarırken topu elinden 5 saniye içinde çıkarmaması

Bu durumlarda top kullanma hakkı karşı takıma verilir.

B-) Yapılan bireysel fauller:

İtme, çekme, vurma, tutma v.b ise oyuncunun faul cezası almasını sağladığı gibi faulün yapıldığı yer ve durum göz önünde bulundurularak, rakip topu yandan oyuna sokar ya da serbest atış yapma hakkı kazanır.

  • Serbest atış hakkı adedi, faulün yapıldığı zaman, yer ve çeşidine göre değişir. İki sayılık şut atışı sırasında faul yapılmış ve atış sayı olmamışsa atışı yapan takıma iki serbest atış hakkı verilir. Üç sayılık şut atışı sırasında faul yapılmış ve atış sayı olmamışsa atışı yapan takıma üç serbest atış hakkı verilir. Eğer atış sayı olmuşsa, bir serbest atış hakkı verilir ve atılan basket geçerli olur. Bir takım, bir devredeki “takım faul” sınırını geçmiş ve atış sahası dışında faul yapmışsa, faul yapılan oyuncuya iki serbest atış hakkı verilir. Teknik faullerde (oyunu geciktirme, centilmenlik dışı davranışlar, hakeme itiraz, izinsiz oyuna girme v.b.) iki serbest atış hakkı verilir. Faul eğer sert bir müdahale ile gerçekleşmişse hakem oyuncuyu oyundan atma cezası verebilir.

 

  • Her oyuncunun 5 faul hakkı vardır. 5 faul aldığında oyun dışı kalır. Maç içinde iki sportmenlik dışı faul aldığında oyun dışı kalır. Ayrıca teknik faulle de oyun dışı kalabilir.

 

  • Eğer bir oyuncu 5 faul veya iki tane sportmenlik veya teknik faulle oyun dışında kalırsa, tekrar o maç için oyuna dahil olamaz.

 

  • Her oyuncunun bireysel olarak yaptığı faul sayısının toplamı, takım faullerini de belirler. Bir periyotta toplamda dört takım faulüne ulaşan takımın daha sonra yaptığı her faul, karşı takıma serbest atış kullanma hakkı kazandırır. Avrupa’da faul hakkı 5, NBA’de 6’dır. Çeşitli kuruluşların kendi kuralları ile faul hakkı değişebilir (Örneğin Türkiye minikler kategorisinde oyuncuların faul hakkı 4’tür).

 

  • Hakem tarafından durdurulmadıkça, top potadan veya çemberden dönerse oyun devam eder. Ayrıca, oyuncu sahayı belirleyen çizgilerin dışına temas etmedikçe, top oyun çizgilerinin dışına değmeden havadan saha çizgisinin dışına çıksa dahi, oyuncu topu içeri çevirebilirse de oyun devam eder.

 

  • Her sayı atışından sonra veya hakemin düdüğü çalmasının ardından, oyun ve oyun zamanı durur. Sayı yiyen takımın pota gerisindeki çizgi arkasından topu oyuna sokması ile hem zaman hem de oyun tekrar başlar. Oyun içindeki diğer durumlara göre, hakemin gösterdiği yerlerden, top oyuna sokulur.

 

  • Basketbol oynarken amaç; bir takımın en çok sayıyı yapan taraf olarak maçı kazanmasıdır. Potanın içerisinden topun geçmesi olarak bilinen sayı almada (skor yapma) basketbol oyun kuralları çerçevesinde farklı uygulamaların ortaya çıkması mümkün oluyor. Öncelikle topun üstten girmesi sayının geçerli olması anlamını taşır. Yani topun çember içinde ya da file içinde asılı kalması sayıya engel değildir. Sporcuların süreyi uzatmak, oyunu geciktirmek ya da farkında olmadan gibi farklı sebeplerle kendi potalarına basket atması durumunda ise ve sayı geçerlidir.

 

  • Basket olmasına savunma oyuncusu tarafından engel olunması halinde hücum takımı lehine sayı kazanılması kuralı oluşmaktadır. Burada potaya yöneldiği ve inişe geçtiği açık bir şekilde belli olan bir topun özellikle sayının gerçekleşmemesi için çemberin altından – içinden yapılan bir müdahale ile dışarı çıkartılması halinde sayı geçerli sayılır.

 

Bu yazımızı beğendiyseniz, Basketbol Hakem Hareketleri ile ilgili yazımıza da göz atmayı unutmayın.

Bizi Takipte Kalın
error

Basketbol Oyun Kuralları” hakkında 4 Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error

Sitemizi Beğendiniz mi? Paylaşmayı Unutmayın